Interdyscyplinarna Naukowa Konferencja Medyczna
11 Dąbrowskie Spotkania Kliniczne w Dąbrowie Tarnowskiej
Zdrowie psychiczne pacjentów
w codziennej pracy
lekarzy praktyków
25 kwietnia 2026
DSK11 XI Dąbrowskie Spotkania Kliniczne już za nami
Tematem „Zdrowia psychicznego pacjentów w codziennej pracy lekarzy praktyków” Dąbrowskie Spotkania Kliniczne wkroczyły w drugą dekadę. To już XI interdyscyplinarna konferencja medyczna, która przyciąga do stolicy Powiśla Dąbrowskiego znakomitych klinicystów i specjalistów z całej Polski.
W drugą dekadę Dąbrowskie Spotkania Kliniczne, i założona dziesięć lat temu Fundacja Troska i Wiedza Powiśla Dąbrowskiego, wkroczyły niezwykle ważnym obecnie aspektem zdrowia psychicznego, istotnym nie tylko w codziennej praktyce lekarzy tej specjalności, ale również wielu innych, a przede wszystkim medyków stojących na pierwszej linii kontaktu z pacjentem. Lekarze w codziennej pracy coraz częściej stykają się – a będzie to się jeszcze nasilać – z potrzebą wsparcia w tym zakresie i często również podjęcia dalszych kroków w kierunku diagnozy. Stąd w moderowaniu XI Dąbrowskich Spotkań Klinicznych przewijającym się przez cały czas akcentem była potrzeba uważności na pacjenta, na sygnały, które wysyła, zwłaszcza w kontekście ryzyk samobójczych i podjęcia prób suicydalnych, których liczba niestety systematycznie wzrasta. Tu niezwykle istotne wydają się dane pochodzące z wykładu jednej z prelegentek, dr n. med. Anny Depukat, które wskazują, że nawet 60 – 84% pacjentów podejmujących próby samobójcze w przeciągu tygodnia przed zdarzeniem korzystała z systemu ochrony zdrowia. To ostatnie i kluczowe momenty, kiedy myśli i zamiary samobójcze pacjenta można jeszcze wychwycić dzięki jednemu zwykłemu pytaniu. Stąd XI Dąbrowskie Spotkania Kliniczne zbudowano wokół najistotniejszych w codziennej pracy lekarzy praktyków aspektów związanych ze zdrowiem psychicznym, a wśród nich:
– ryzyka samobójczego u dzieci i młodzieży (praktycznych wskazówek dla lekarzy w codziennej pracy)
– roli leków psychotropowych w terapii bólu z podkreśleniem bólu jako zjawiska interdyscyplinarnego
– depresji wieku podeszłego a zespołu kruchości
– wyzwań klinicznych i systemowych wczesnej identyfikacji zaburzeń używania substancji psychoaktywnych w POZ
– podejścia klinicznego do stanów pobudzenia w psychiatrii przy zachowaniu bezpieczeństwa zespołu
– tajemnicy psychiatrycznej w praktyce lekarzy POZ i AOS.
Dekada istnienia Dąbrowskich Spotkań Klinicznych, która upłynęła w zeszłym roku, sprzyja podsumowaniom.
Fundacja Troska i Wiedza Powiśla Dąbrowskiego stoi nie tylko za coroczną ogólnopolską konferencją naukową, ale i wieloma innymi liczącymi się wydarzeniami, które organizowała, wspierała lub miała w nich udział. Każdorazowo od ostatnich kilku lat konferencję poprzedzały pokazy i warsztaty praktyczne z zakresu pierwszej pomocy i zachowania się w sytuacji zaistnienia stanu nagłego pogorszenia zdrowia w przestrzeni publicznej przy wypadkach komunikacyjnych oraz szeroko rozumianego bezpieczeństwa i higieny pracy.
W tych akcjach Fundacja Troska i Wiedza Powiśla Dąbrowskiego była aktywnie wspierana i zawsze uzyskiwała pomoc od dąbrowskich jednostek Państwowej Straży Pożarnej, Komendy Powiatowej Policji, Pogotowia Ratunkowego oraz Strzelców z JS 2083 im. gen. Mariana Kukiela. W zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy niezastąpiony był i służył wsparciem dr n. o zdr. Andrzej Dziedzic, właściciel Biura Doradczo – Usługowego BHP.
Pod auspicjami fundacji odbywały się również ćwiczenia w zakresie resuscytacji krążeniowo – oddechowej (RKO) i zasad użycia automatycznego defibrylatora AED. Przeprowadzona została także akcja profilaktyczna „Nie bój się ratować życia innym” obejmująca promowanie wśród uczestników ruchu drogowego zasad udzielania pierwszej pomocy ofiarom wypadków, a przede wszystkim przełamywania oporu i strachu przed jej udzielaniem.
W 2019 r. Fundacja Troska i Wiedza Powiśla Dąbrowskiego była również jednym ze współorganizatorów konferencji „Niepełnosprawność – pokonajmy nasze bariery”.
Jako że – jak podkreśla czuwający nad całością organizacji spotkań klinicznych lek. med. Norbert Kopeć – „z dróg korzystamy wszyscy i wszędzie, od naszego urodzenia do naturalnej śmierci” fundacja, promując i angażując się w ideę bezpiecznego korzystania z dróg, w tym roku już po raz trzeci przystąpi do organizacji konferencji połączonej z piknikiem pod hasłem „Bezpieczna jesień na drodze”, która odbędzie się tradycyjnie w zespole dworsko – parkowym w Brniu.
Lek. med. Norbert Kopeć osobiście, pod patronatem Fundacji Troska i Wiedza Powiśla Dąbrowskiego, kolejny raz przyłączy się do Wielkiej Wyprawy Maluchów, której celem jest pomoc dzieciom, ofiarom wypadków komunikacyjnych, którym to właśnie droga odebrała zdrowie, sprawność i radość dzieciństwa. Skład załogi malucha, który prowadził Norbert Kopeć, a pełnoprawnym członkiem był Kostek – Słoń Pomagalski, zdołał zebrać ponad 94 tysiące zł, a wszystkim 98. załogom udało się uzbierać ponad 5 mln zł.

Integralną częścią tegorocznych, XI Dąbrowskich Spotkań Klinicznych były zaś dopasowane tematycznie, przeprowadzone dzień wcześniej, warsztaty psychoedukacyjne dla dzieci i młodzieży z zakresu „technik oddechowych oraz treningu uważności, stanowiące istotny element wspierania zdrowia psychicznego oraz umiejętności regulacji, koncentracji i radzenia sobie ze stresem”. Warsztaty poprowadzili: psychoterapeutka Katarzyna Nowicka-Mleczko oraz trener umiejętności społecznych Bogdan Sosin. Funkcjonariusze Komendy Powiatowej Policji w Dąbrowie Tarnowskiej przedstawili zaś zagadnienie „Odpowiedzialność karna nieletnich”. Kolejnego dnia, we wstępie do naukowej konferencji medycznej podsumowano warsztaty psychoedukacyjne dla dzieci i młodzieży, przedstawiając krótki film z ich przebiegu.
W organizację głównego przedsięwzięcia Fundacji Troska i Wiedza Powiśla Dąbrowskiego (Dąbrowskich Spotkań Klinicznych) włączeni są przede wszystkim lek. med. Norbert Kopeć oraz Krzysztof Orwat z Urzędu Miejskiego w Dąbrowie Tarnowskiej, który od początku czuwa nad przebiegiem konferencji.
Ale Dąbrowskie Spotkania Kliniczne nie mogłyby się odbyć – ani zaistnieć, bez mała, 11 lat temu – bez prezesa Fundacji Troska i Wiedza Powiśla Dąbrowskiego, kierownika Kliniki Ortopedii i Traumatologii Państwowego Instytutu Medycznego MSWiA w Warszawie, prof. zw. dr hab. n. med. Ireneusza Koteli. Sama zaś idea założenia fundacji sięga przełomu 2014/2015 r., kiedy to w trakcie hospitalizacji ks. Abpa Zygmunta Zimowskiego w Szpitalu MSWiA w Warszawie, w wyniku długich rozmów zrodził się ten pomysł. Jak zgodnie podkreślają członkowie Zarządu fundacji, Troska i Wiedza Powiśla Dąbrowskiego powstała właśnie przy znaczącym współudziale arcybiskupa, który de facto był pomysłodawcą jej powstania.
Przy każdej inicjatywie tę fundację non – profit wspierali włodarze miasta i gminy Dąbrowa Tarnowska oraz powiatu dąbrowskiego i członek rady fundacji Tadeusz Rzońca, który na początkowym etapie udostępniał nieodpłatnie sale w „Cristal Parku” do przeprowadzenia konferencji. Od 2018 r. Dąbrowskie Spotkania Kliniczne organizowane są w Ośrodku Spotkania Kultur. Magiczną przestrzeń synagogi gościnnie udostępnia dyrektor DDK, Paweł Chojnowski, zawsze obecny i pomocny podczas każdego z tych wydarzeń. Jak zaznaczył burmistrz Dąbrowy Tarnowskiej Krzysztof Kaczmarski czyni to Dąbrowskie Spotkania Kliniczne unikatem na skalę polską i europejską, gdyż nigdzie indziej konferencja naukowa nie odbywa się w pięknym wnętrzu odrestaurowanej synagogi.
Przez 11 lat istnienia interdyscyplinarnej medycznej konferencji naukowej, podczas Dąbrowskich Spotkań Klinicznych poruszono następujące zagadnienia:
– starzenie się i niepełnosprawność
– choroby nowotworowe
– zdrowie dziecka
– stany nagłe
– wybrane choroby cywilizacyjne
– zdrowie kobiety
– zdrowie mężczyzny
– profilaktyka i wczesna diagnostyka
– pacjent po pandemii covid 19
– postępy w diagnostyce i leczeniu
– zdrowie psychiczne pacjentów (tego roku).
Na tegoroczne, XI Dąbrowskie Spotkania Kliniczne złożyło się sześć wykładów, w tym jeden wygłoszony przez prawnika, profesora uczelnianego Uniwersytetu Gdańskiego, specjalistę w zakresie prawa karnego. Wykład ten dopełnił istotne zagadnienia zdrowia psychicznego pacjentów i będzie niezwykle pomocny w codziennej pracy lekarzy praktyków.
W Naukowej Konferencji Medycznej – 11. Dąbrowskich Spotkaniach Klinicznych,
pod hasłem „Zdrowie psychiczne pacjentów w codziennej pracy lekarzy praktyków”,
która odbyła się w 25 kwietnia 2026 r. w Dąbrowie Tarnowskiej, wzięło udział 128 uczestników.
Wszystkim Państwu – wykładowcom i uczestnikom oraz sponsorom,
bez których nie udało by się zorganizować tej konferencji, bardzo serdecznie dziękujemy.


Relacja z Naukowej Konferencji Medycznej – DSK 11
11. edycję Dąbrowskich Spotkań Klinicznych otworzył Prezes Fundacji Troska i Wiedza Powiśla Dąbrowskiego dr Norbert Kopeć wraz z Fundatorem naszej fundacji prof. dr hab. n. med. dr h. c. Ireneuszem Kotelą oraz przybyłym na naszą konferencję ks. bp. dr Wiesławem Lechowiczem – Biskupem Polowym Wojska Polskiego, Patronem Honorowym DSK11, a pochodzącym z Dąbrowy Tarnowskiej.
Konferencję DSK 11, swoją obecnością zaszczycili, m.in.: Lesław Wieczorek – Starosta Dąbrowski oraz Krzysztof Kaczmarski – Burmistrz Dąbrowy Tarnowskiej – współorganizatorzy dąbrowskich konferencji.
Lek. med. Ines Szczepańska, którą cechuje interdyscyplinarne wykształcenie (jest zarówno psychiatrą, jak i psychoterapeutką) przedstawiła wykład „Stany pobudzenia w psychiatrii – podejście kliniczne przy zachowaniu bezpieczeństwa zespołu”. Prelegentka jest kierowniczką Oddziału Dziennego Psychiatrycznego Ośrodka Zdrowia Psychicznego Szpitala Wojewódzkiego im. św. Łukasza w Tarnowie oraz konsultantem psychiatrii oddziałów wielospecjalistycznych, wykładowczynią; pracowała także w Klinice Psychiatrii SU w Krakowie.
W dowód uznania przyznano jej odznakę honorową „Za zasługi dla ochrony zdrowia”. Omówiła szczegółowo strategię zachowania lekarza/ pracownika ochrony zdrowia w zetknięciu z pacjentem w stanie pobudzenia, której celem jest zachowanie bezpieczeństwa zespołu.
Stany pobudzenia w psychiatrii mogą zagrażać pacjentowi i personelowi. Skuteczne postępowanie wymaga połączenia leczenia farmakologicznego z niefarmakologicznymi i organizacyjnymi strategiami oraz ścisłej współpracy interdyscyplinarnej. Kluczowe jest wczesne rozpoznanie sygnałów ostrzegawczych i bezpieczne podejście, w tym odpowiednia organizacja przestrzeni i stosowanie procedur zespołowych. Strategie niefarmakologiczne obejmują deeskalację poprzez spokojną komunikację i techniki uspokajające. Gdy interwencje te są niewystarczające, stosuje się leczenie farmakologiczne dostosowane do pacjenta.
Podejście interdyscyplinarne pozwala minimalizować ryzyko urazów, poprawia skuteczność terapii i jakość opieki. Ciągłe szkolenie zespołu w zakresie bezpieczeństwa i deeskalacji jest kluczowe dla efektywnego zarządzania stanami pobudzenia.
Zwróciła uwagę, że zjawisko agresji wobec personelu medycznego w Polsce stało się problemem systemowym, a nie jednostkowym. Z badań ankietowych wynika, że 78% pielęgniarek w 2025 r. było ofiarami przemocy, a 1 na 4 lekarzy doznało przemocy werbalnej bądź fizycznej.
W gabinecie lekarskim przemoc w przeważającej większości wywołują pacjenci (nawet do 70% zgłoszeń). SOR – y i gabinety psychiatryczne to miejsca, gdzie przemocy jest najwięcej. Wg raportów z lat 2024 – 2025 większość pracowników ochrony zdrowia doświadcza przemocy słownej lub fizycznej w miejscu pracy. Skala zjawiska (dane z 2025 r.) jest ogromna: 78% pielęgniarek i położnych doświadczyło agresji w miejscu pracy, a aż 97,9% było świadkiem takich zachowań. Blisko 70% polskich lekarzy doświadczyło agresji ze strony pacjentów. Agresja ma charakter powtarzający się – blisko 70% badanych pielęgniarek przyznało, że spotyka się z nią regularnie, a 33% doświadczyło jej lub było świadkiem w ciągu ostatniego miesiąca. Wyróżnia się trzy formy agresji: przemoc słowna (werbalna; najczęstsza forma przemocy obejmująca nawet ponad 90% przypadków), przemoc psychiczna (50% przypadków), przemoc fizyczna (zgłaszana przez 15 – 47% pracowników ochrony zdrowia).
Do zaburzeń zachowania zaliczyć możemy:
– zaburzenia psychiczne – stany ostre psychiatryczne
– zaburzenia psychiczne organiczne
– zaburzenia psychiczne spowodowane używaniem środków psychoaktywnych i/lub alkoholu
– upośledzenie umysłowe
– zaburzenia osobowości.
Do stanów nagłych w psychiatrii, mogących przebiegać z pobudzeniem, agresją lub autoagresją zaliczymy: ryzyko samobójstwa ostre zaburzenia psychotyczne (przypisywane tylko schizofrenii) – w Polsce na schizofrenię choruje zaledwie 1% społeczeństwa – ok. 385 tys osób; wykazują wyższe prawdopodobieństwo zachowań agresywnych niż ogół populacji – ryzyko od 2 do 10 razy wyższe, w tym u 1/3 pacjentów w okresie prezentacji objawów występują zachowania agresywne lub wrogość, choć agresja w schizofrenii jest często niższa niż w przypadku innych poważnych zaburzeń psychicznych, szczególnie jeśli nie współwystępuje z nadużywaniem substancji. Wskaźniki agresji w ciągu roku wynoszą 28,5% dla choroby afektywnej dwubiegunowej, 22% – dla depresji jednobiegunowej, 14,8% – dla schizofrenii. Agresja w schizofrenii ma miejsce zdecydowanie rzadziej niż się powszechnie uważa i częściej występuje u osób nadużywających alkoholu i narkotyków!, stany pobudzenia maniakalnego, zatrucia lub powikłania zespołów abstynencyjnych z powodu używania alkoholu lub środków psychoaktywnych, zachowania agresywne i stany pobudzenia (np. przy zaburzeniach osobowości border-line), napady panicznego lęku, majaczenie.
Wyjaśniła, jak powinien postępować personel medyczny z osobą z zaburzeniami psychicznymi. Kluczowy w takiej sytuacji jest spokój. Zwróciła również uwagę na niepokojący fakt, że w Polsce alkohol jest istotnym czynnikiem wyzwalającym agresję. 36% Polaków przyznaje, że przynajmniej raz doświadczyła jakiejś formy przemocy domowej (fizycznej, psychicznej, seksualnej, ekonomicznej) często powiązanej ze spożyciem alkoholu. Spożycie alkoholu wpływa na wzrost liczby przestępstw. Badania międzynarodowe wykazały, że 50 – 80% zabójców było pod wpływem alkoholu, a 60% przestępstw na tle seksualnym popełniono pod wpływem alkoholu. Zaburzenia psychiczne w połączeniu z alkoholem powodują dwa razy większe ryzyko agresji.
Wg szacunków nawet co piąty pacjent przywożony na SOR może być pod wpływem alkoholu lub innych używek. Ponad 89,5% badanych pracowników SOR doświadczyło przemocy słownej, a prawie 65% – fizycznej, przy czym sprawcami często są osoby nietrzeźwe lub pod wpływem substancji psychoaktywnych.
Wiele czynników wpływa na to, że personel SOR (i nie tylko) jest zagrożony agresją osób pod wpływem alkoholu i środków psychoaktywnych, a wśród nich wymienić można: brak izby wytrzeźwień (obecnie w Polsce funkcjonuje tylko 27 izb wytrzeźwień, co sprawia, że SOR – y są „zmuszone” przejmować te funkcje), obowiązek przyjęcia (SOR ma obowiązek przyjąć i zdiagnozować każdą osobę, u której istnieje podejrzenie zagrożenia życia, nawet jeśli jest ona agresywna i nietrzeźwa), zagrożenie dla innych (nietrzeźwi pacjenci „blokują łóżka”, zmuszają personel do zajmowania się nimi, podczas gdy na pomoc czekają osoby w stanie nagłego zagrożenia zdrowia).
Prelegentka wyodrębniła dwa rodzaje przemocy: przemoc społeczną (walka o hierarchię lub ukaranie za zachowania niezgodne z oczekiwaniami. Ten rodzaj przemocy da się deeskalować na każdym etapie; można zauważyć jej sygnały), przemoc antyspołeczną („polowanie drapieżnika na ofiarę”, często wywodzi się z zaburzeń osobowości dyssocjalnej – brak empatii i wyrzutów sumienia, obojętność wobec krzywdy innych, „karmienie się cierpieniem innych”; tego rodzaju przemocy nie da się deeskalować – jedyne rozwiązanie: natychmiastowa ucieczka albo obrona).
Ines Szczepańska wyjaśniła jak postępować z pobudzonym pacjentem, wymieniając techniki ograniczania eskalacji agresji, zasady zapewnienia bezpieczeństwa personelowi, ocenę ryzyka (w tym zaakcentowała sygnały wysokiego ryzyka), co robić, gdy deeskalacja nie działa i trzeba przejść bezpośrednio do działania w sytuacji realnego ataku fizycznego, kiedy zastosować przymus bezpośredni (tylko, gdy wystąpi bezpośrednie zagrożenie zdrowia i życia). Szczepańska wytłumaczyła, jak prawo chroni lekarza w czasie i po ataku oraz co należy zrobić po opanowaniu sytuacji.
Prelegentka uświadomiła, że złota zasada to: „zaufaj intuicji – gdy w kontakcie poczujesz lęk, uciekaj!”. Najważniejsze zasady dla personelu medycznego to:
– najpierw bezpieczeństwo, potem diagnoza
– nigdy nie działaj sam przy agresywnym pacjencie
– unikaj eskalacji – komunikacja to klucz
– przymus = ostateczność
– złota zasada: życie i zdrowie ponad paragrafy (art. 25 k.k.par.3).
– i najważniejsza zasada, a zarazem przesłanie wykładu to: lepiej unikać niż uciekać, lepiej uciekać niż deeskalować, lepiej deeskalować niż walczyć, lepiej walczyć niż umrzeć.
Dr hab. n. med. Marcin Siwek opowiedział o „Bólu jako zjawisku interdyscyplinarnym – rolach leków psychotropowych w terapii bólu”. Prof. UJ Marcin Siwek jest kierownikiem Zakładu Zaburzeń Afektywnych Katedry Psychiatrii CM UJ, zastępcą kierownika Oddziału Klinicznego Psychiatrii Krakowskiego Szpitala Uniwersyteckiego, współpracuje z Instytutem Farmakologii Polskiej Akademii Nauk; jest dydaktykiem, współtwórcą i zastępcą redaktora naczelnego czasopisma „Medycyna praktyczna – Psychiatria”, autorem i współautorem ponad 200 artykułów i wielu książek.
Ból, zwłaszcza przewlekły jest zjawiskiem wielowymiarowym, obejmującym nie tylko komponent somatyczny, ale również psychiczny i społeczny. W tym kontekście farmakoterapia psychotropowa stanowi istotny element leczenia, szczególnie w ujęciu biopsychospołecznym. Leki psychotropowe wpływają na centralne mechanizmy modulacji bólu, w tym układy serotoninegriczny i noradrenergiczny, odpowiedzialne za hamowanie bodźców bólowych. Ich działanie obejmuje nie tylko poprawę nastroju, ale także redukcję percepcji bólu i jego komponentu emocjonalnego, co przekłada się na poprawę funkcjonowania pacjenta. W praktyce klinicznej znajdują zastosowanie zarówno w przypadku współwystępowania bólu i zaburzeń psychicznych, jak i niezależnie od nich – poprzez wpływ na przetwarzanie bodźców w ośrodkowym układzie nerwowym. Kluczem jest jednak właściwe określenie celów terapii oraz komunikacja z pacjentem, ponieważ leki te modulują odczuwanie bólu, a nie eliminują jego przyczyny.
Prof. dr hab. n. med. Dominika Dudek wygłosiła wykład „Depresja wieku podeszłego a zespół kruchości – wzajemne powiązania i implikacje kliniczne”. Prof. Dominika Dudek jest kierowniczką Kliniki Psychiatrii Dorosłych CM UJ w Krakowie. Jej dorobek obejmuje kilkaset publikacji naukowych, szereg książek i rozdziałów w podręcznikach poświęconych psychiatrii. Jest współautorem obowiązujących w Polsce standardów leczenia zaburzeń psychicznych. Została uznana za jedną ze stu najbardziej wpływowych osób w medycynie i wybrana ambasadorką UJ.
Depresja i zespół kruchości często współwystępują u osób starszych, wzajemnie nasilając swoje skutki. Kruchość zwiększa podatność na objawy depresyjne, a depresja sprzyja osłabieniu fizycznemu i zaburzeniom poznawczym, pogłębiając kruchość. W praktyce klinicznej ważne jest wczesne rozpoznanie współwystępowania obu zespołów. Obserwacja zmian w aktywności, energii, apetycie i śnie pozwala zidentyfikować pacjentów wymagających wsparcia interdyscyplinarnego – psychiatry, geriatry, fizjoterapeuty i psychologa. Podejście interdyscyplinarne umożliwia spersonalizowane leczenie, integrujące farmakoterapię, interwencje psychospołeczne i ćwiczenia fizyczne, co zmniejsza ryzyko powikłań i poprawia jakość życia osób w wieku podeszłym.
Dr n. med. Anna Depukat wygłosiła zaś wykład „Między objawem a wołaniem o pomoc – ocena ryzyka samobójczego u dzieci i młodzieży oraz praktyczne wskazówki dla lekarzy w codziennej pracy”. Dr Anna Depukat pracuje w Szpitalu Uniwersyteckim w Krakowie, jest członkinią Rady ds. Zdrowia Psychcznego przy Ministrze Zdrowia i współpracuje z WHO.
Zachowania samobójcze u dzieci i młodzieży stanowią istotne wyzwanie kliniczne i zdrowia publicznego. W praktyce kluczowe jest rozróżnienie, czy obserwowane symptomy są wyrazem zaburzenia psychicznego, czy komunikatem o charakterze „wołania o pomoc”. Wymaga to uważnej, wielowymiarowej oceny obejmującej zarówno wywiad, jak i kontekst psychospołeczny pacjenta. Podstawą skutecznej oceny jest bezpośrednia, otwarta rozmowa. Zadawanie pytań o myśli samobójcze nie zwiększa ryzyka, a umożliwia trafniejsze rozpoznanie i szybsze wdrożenie pomocy. Istotne jest uchwycenie subiektywnego cierpienia pacjenta, zwłaszcza poczucia beznadziejności i ograniczonego dostępu do wsparcia.
W praktyce klinicznej szczególnego znaczenia nabiera interpretacja zmian w zachowaniu, takich jak wycofanie społeczne czy impulsywność. Objawy te mogą odzwierciedlać głębszy kryzys psychiczny i nie powinny być bagatelizowane. Współczesne podejścia podkreślają rolę bólu psychicznego oraz trudności w regulacji emocji jako kluczowych mechanizmów związanych z ryzykiem samobójczym.
Ocena ryzyka jest procesem dynamicznym, wymagającym ciągłej obserwacji i współpracy między specjalistami. Wczesne rozpoznanie i adekwatna reakcja kliniczna mają fundamentalne znaczenie dla prewencji zachowań samobójczych.
Wykład „Wczesna identyfikacja zaburzeń używania substancji psychoaktywnych w POZ – wyzwania kliniczne i systemowe” wygłosiła prof. UŁ Katarzyna Nowakowska-Domagała. Prelegentka jest dr hab. w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu, specjalistką w dziedzinie psychoterapii uzależnień, certyfikowaną specjalistką psychoterapii uzależnień, psychoterapeutką w trakcie certyfikacji. Pracuje naukowo i dydaktycznie, jest współautorką blisko 50 artykułów i rozdziałów w recenzowanych monografiach, recenzentką artykułów dla czasopism naukowych. Prof. Nowakowska-Domagała odpowiedziała na kluczowe pytania dotyczące wczesnej identyfikacji zaburzeń używania substancji psychoaktywnych w POZ:
dlaczego właśnie POZ (pacjent zwykle zgłasza objaw, a nie „uzależnienie”; przewagą POZ jest ciągłość kontaktu i możliwość wychwycenia zmiany wzorca funkcjonowania)
jak myśleć diagnostycznie (nie pytamy wyłącznie, czy to „już uzależnienie”. Interesuje nas etap szkód, utraty kontroli, objawów abstynencyjnych i potrzeba dalszego działania)
jakie są najczęstsze problemy kliniczne (alkohol, benzodiazepiny i Z-leki [grupa niebenzodiazepinowych leków nasennych] oraz opioidowe leki przeciwbólowe – to właśnie te obszary najczęściej wymagają czujności w polskiej praktyce POZ) co zespół POZ może zrobić realnie (krótki przesiew, rozmowa kliniczna, ocena ryzyka, krótka interwencja, decyzja o monitorowaniu albo skierowaniu do opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień) kiedy sytuacja wymaga pilnej eskalacji (zespół POZ musi odróżnić problem „do monitorowania” od sytuacji wysokiego ryzyka: AZA [alkoholowy zespół abstynencyjny], przedawkowanie, ciężka destabilizacja psychiczna, brak bezpieczeństwa).
Prelegentka zaznaczyła, że POZ nie jest wyłącznie miejscem „kierowania dalej”. To najwcześniejsze miejsce rozpoznania, pierwszej rozmowy klinicznej i uruchomienia właściwej ścieżki postępowania. Pacjent z problemem (nad)używania substancji najczęściej pojawia się wcześniej w POZ, niż w opiece specjalistycznej; przychodzi z objawem, a nie z rozpoznaniem. POZ ma w takiej sytuacji również przewagę diagnostyczną ze względu na:
– ciągłość kontaktu: lekarz i zespół POZ widzą pacjenta w czasie, a nie jednorazowo
– dostęp do historii recept i możliwość oceny wzorca korzystania z systemu
– znajomość chorób współistniejących, leczenia przewlekłego i kontekstu rodzinnego
– możliwość wczesnej rozmowy i krótkiej interwencji, zanim rozwinie się pełnoobjawowe zaburzenie
– rolę porządkującą: monitorowanie, wstępna decyzja kliniczna i uruchomienie dalszej ścieżki.
Zagadnienie „Tajemnicy psychiatrycznej a praktyki lekarzy POZ i AOS – aspektów prawa karnego i postępowania karnego, ze szczególnym uwzględnieniem przemocy wobec osób małoletnich” przedstawił zgromadzonymdr hab. Jacek Potulski. Prawnik, dr hab. nauk prawnych, prof. Uniwersytetu Gdańskiego, specjalista w zakresie prawa karnego. Od lat pełni funkcję obrońcy lub pełnomocnika przede wszystkim w sprawach karnych, karno – skarbowych, jak i dyscyplinarnych. Prowadzi i prowadził wiele skomplikowanych, wielowątkowych i kontrowersyjnych spraw karnych. Znakomita znajomość prawa medycznego pozwala mu na reprezentowanie osób wykonujących zawody medyczne w sprawach karnych i dyscyplinarnych.
Autor kilkudziesięciu prac naukowych z zakresu prawa karnego i prawa medycznego. Współautor Systemu Prawa Karnego, komentarzy do Kodeksu karnego wykonawczego. Wieloletni członek Wojewódzkiej Komisji ds. Orzekania o Zdarzeniach Medycznych.
Prelegent omówił dokładnie najważniejsze założenia Ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, artykuł dotyczący ochrony tajemnicy, czym jest ujawnienie tajemnicy i co za to grozi (ujawnienie informacji w związku z wykonywaną funkcją). Przedstawił również konkretne przykłady – w tym także z codziennej praktyki karnej wykładowcy i omówił sytuacje trudne i skomplikowane prawnie, przed którymi mogą stanąć lekarze POZ i AOS (Ambulatoryjnej Opieki Specjalistycznej – opieki poradni specjalistycznych). Uwzględnił przy tym zagadnienie przemocy wobec osób małoletnich.
Patronat medialny nad DSK 11 objęli: RDN Małopolska, eKurierDąbrowski i Tarnowska TV
Na zakończenie XI Dąbrowskich Spotkań Klinicznych organizatorzy zaprosili już słuchaczy na przyszłoroczną interdyscyplinarną konferencję naukową.
ZOBACZ I POSŁUCHAJ RELACJI FOTO I VIDEO Z DSK11 NA STRONACH NASZYCH PATRONÓW MEDIALNYCH
us – e- Kurier Dąbrowski

Nasze dotychczasowe konferencje:
Miejsce konferencji
Ośrodek Spotkania Kultur w Dąbrowie Tarnowskiej
ul. Berka Joselewicza 6
33-200 Dąbrowa Tarnowska






































































































































































